Ay’da Tarım İçin Patates ve Nohut Deneyleri Sürüyor
NASA’nın Artemis programı kapsamında, Ay’da astronotların kendi gıdalarını üretmesine yönelik çalışmalar yürütülüyor. Program hedeflerinden biri, 2032’ye kadar Ay’da ilk insan tarım faaliyetlerinin başlatılabilmesi. Dünya’dan sürekli erzak taşınmasının lojistik açıdan mümkün olmaması nedeniyle uzay ajansları, Ay koşullarında bitki yetiştirme ve kaynakları yeniden kullanma yöntemlerini araştırıyor. NASA’nın Ay’ın güney kutbuna üs kurmayı amaçlayan ilk üç görevinden biri olarak planlanan LEAF (Lunar Effects on Agricultural Flora) projesinde, bitkilerin Ay koşullarındaki gelişimi incelenecek. Araştırmacılar, Ay yüzeyindeki toz ve kayalardan oluşan regoliti Dünya’da taklit eden substratlar kullanıyor. Ay regoliti bitkiler için gerekli azotu içermiyor, toksik ağır metaller barındırıyor ve mikrometeorit darbeleriyle oluşan keskin parçacıkları nedeniyle bitki dokularında aşındırıcı stres yaratıyor. Oregon Eyalet Üniversitesi araştırmacılarının NASA tarafından finanse edilen çalışmasında, yalnızca regolit benzetiminde yetiştirilen patateslerin gelişimi zayıf kaldı; kökler kısa oldu ve bitkiler ağır metal biriktirdi. Ancak üç ölçü Ay toprağı benzetiminin bir ölçü solucan gübresiyle karıştırılması sonucunda, Oregon’daki verimli toprağa benzer büyüklükte ürün alındı. Solucan gübresinin bakır iyonlarını bağlayarak köklerin bakırı emmesini sınırladığı ve böylece hem gübre hem de arıtıcı işlevi gördüğü belirtildi. Teksas Üniversitesi’ndeki araştırmacılar ise regolit benzetimi ve solucan gübresini mikorizal mantarlarla birlikte kullanarak nohut yetiştirdi. Yalnızca regolitte yetiştirilen bitkiler meyve vermeden öldü. Solucan kompostu ve ardından mikorizal mantarlarla işlenen ortamda yetişen nohutlar ise yaşam döngüsünü tamamladı. Verim ve tane boyutu düşük olmasına rağmen elde edilen ürün, ikinci nesil bitki yetiştirmeye yetecek kadar canlıydı. NASA, bu çalışmalar kapsamında ilk insanlı Ay görevlerinden itibaren solucanları göndermeyi değerlendiriyor. Avrupa Uzay Ajansı (ESA) da Barcelona’da MELiSSA adlı kapalı yaşam destek sistemini geliştiriyor. Sistem, atıkları mikroorganizmalarla ayrıştırarak nitrat, organik madde ve karbondioksite dönüştürmeyi; alglerin karbondioksitten oksijen ve gıda üretmesini, organik artıkların ise gübre olarak kullanılmasını amaçlıyor. Yaklaşık 6.000 parçadan oluşan pilot istasyon birkaç salataya yetecek spirulinayı ve testlerde kullanılan fareler için yeterli oksijeni üretiyor. Sistem için önümüzdeki iki yılda insan ölçeğinde test, sonraki on yılda ise astronot ekibini destekleyecek kapasite hedefleniyor.





