İspanya’da Zeytinyağı Piyasadan Çekme Kuralı Tartışılıyor
İspanya’da zeytinyağı üreticileri, 1 Ekim’de başlayan ve 30 Eylül 2027’ye kadar sürecek kampanyada, fiyatların daha fazla gerilemesini sınırlamak için belirli miktardaki yağın geçici olarak piyasadan çekilmesine imkân verecek yeni pazarlama kuralının uygulanıp uygulanmayacağını tartışıyor. Kural henüz yürürlüğe girmiş değil. Asaja, COAG, UPA ve Cooperativas Agroalimentarias düzenlemeyi desteklerken, ambalajlayıcılar ile ihracatçılar bunun ülkenin dünya üretim liderliğini riske atabileceğini savunuyor. Cooperativas Agroalimentarias temsilcisi Rafael Sánchez de Puerta, depolamanın arz ve talep dengesini iyileştirmeyi, fiyatları korumayı veya düşüşü mümkün olduğunca sınırlamayı amaçladığını belirtiyor. De Puerta’ya göre üretici sahasında zeytinyağı fiyatı son bir ayda litre başına 30 sent geriledi. Sızma zeytinyağı litre başına 3,30 avro, lampante zeytinyağı ise 2,90 avro seviyesinde bulunuyor ve her iki fiyatın da ortalama üretim maliyetlerinin altında kaldığı ifade ediliyor. Taslağa göre kural, üretim ile kampanya başlangıç stoklarının toplamı, önceki altı kampanyadaki aynı toplamın ortalamasının en az %120’sine ulaştığında veya bu seviyeyi aştığında etkinleşebilecek. Piyasadan çekilecek miktar tahmini üretimin %20’siyle sınırlı olacak. Depolama üretici değirmenleri tarafından yapılacak ve çekilen yağ bir sonraki kampanyaya kadar satışa sunulmayacak. Üretici temsilcileri bu koşulların uygulamayı sınırlı ve güvence altına alınmış bir araç haline getirdiğini savunuyor. Ambalajlayıcılar ve ihracatçılar ise düzenlemenin kısa vadeli bir yanıt olduğunu, piyasada bozulmaya ve tüketici fiyatlarında artışa yol açabileceğini belirtiyor. Ulusal Yenilebilir Yağ Ambalajlayıcıları ve Rafinerileri Sanayicileri Birliği (ANIERAC) temsilcisi Primitivo Fernández, sektör için uzun vadeli pazar açma ve tüketici kaybını önleme stratejisi gerektiğini söylüyor. Asoliva temsilcisi Rafael Pico Acevedo de yalnızca İspanya’da uygulanacak bir düzenlemenin küresel pazarı etkileyebileceğini; Tunus, Türkiye ve İtalya gibi rakiplerin satışlarını sürdürebileceğini savunuyor. İspanya Tarım Bakanlığı’nın karar öncesinde özerk yönetimler ve sektörle istişare yürütmesi bekleniyor. Bakanlık, uygulama hakkında kasım ayının ilk yarısında karar verecek. 2025’te benzer bir düzenleme yayımlanmış, ancak o kampanyadaki koşullar nedeniyle uygulanmasına gerek görülmemişti. Bakanlık ayrıca iklim koşullarının değişebileceği gerekçesiyle 2026-2027 kampanyasına ilişkin üretim tahminlerinde temkinli olunması gerektiğini belirtiyor. Bakanlığın tahminine göre İspanya’nın 2026-2027 kampanyasındaki zeytinyağı üretimi 1,60 milyon tonu aşabilir. Bu, yaklaşık 1,30 milyon tonluk 2025-2026 üretimine göre %23 artış anlamına geliyor. Endülüs’ün 1,26 milyon tonla toplam üretimin %78,7’sini karşılaması beklenirken Castilla-La Mancha’da 152.555, Extremadura’da 97.300 ve Katalonya’da 30.344 ton üretim öngörülüyor. Bölgesel tahminlerde Endülüs, Extremadura ve Castilla-La Mancha’da artış; Katalonya ve Murcia’da ise düşüş bekleniyor.
