Ülke, konu ve tarihe göre yerel kaynaklardan gelen haberleri keşfedin.
246 haber · Sayfa 9
2027'de uygulanacak yeni azot kurallarında bazı sebze ürünleri için geçici bir istisna getirilecek. Düzenlemenin, sebze üreticilerine yeni kurallara uyum sağlamak için daha fazla zaman vermesi amaçlanıyor. Ancak istisna tüm ürünleri kapsamıyor. Yalnızca belirli ürünler için geçerli olacak uygulamanın kapsamı, Sgavs tarafından yayımlanan 31 ürün kodundan oluşan listeyle gösteriliyor.
Suriye’de sebze fiyatlarının yalnızca üretim alanı, taşıma ve pazarlama giderleriyle değil, tarladaki girdi maliyetleriyle de şekillendiği bildirildi. Gübre, sebze üretim maliyetlerinin yaklaşık %10-15’ini oluştururken, fiyatındaki artışın ürün maliyetine doğrudan yansıdığı belirtildi. Gübre tedarikinin bir bölümünün ithalata bağlı olması ve enerji ile taşıma giderlerindeki baskı da maliyetleri artıran unsurlar arasında gösterildi. Şam ve kırsalındaki tarım müdürlüğü, kimyasal gübrelere alternatifler konusunda bir atölye düzenledi. Uzman Muhammed el-Munavver, hayvansal ve tarımsal atıkların organik gübreye dönüştürülmesinin ithal kimyasal gübreye bağımlılığı azaltabileceğini söyledi. Ancak kimyasal gübrelerin bir anda kaldırılması değil, standartlar, tarımsal denetim ve çiftçiyi destekleyen kademeli bir geçiş öneriliyor.
Meksika’daki tarım ve gıda sektörü uzmanları, ülkenin gıda güvenliğini güçlendirmek için tartışmayı yalnızca gıda egemenliği ve ithalatı azaltma hedefiyle sınırlamak yerine, kritik ürün ve girdilere odaklanma çağrısı yaptı. El Economista ile Consejo Nacional Agropecuario (CNA) iş birliğinde düzenlenen “Pulso agroalimentario, los retos que definirán al sector” forumunda, gübre ve dizel gibi girdilerin uluslararası çatışmalar, ticaret değişiklikleri ve tedarik zincirlerindeki kesintilerden etkilenebileceği belirtildi. Grupo Consultor de Mercados Agrícolas (GCMA) Direktörü Juan Carlos Anaya, hiçbir ülkenin gıdada tamamen kendine yeterli olmadığını söyledi. Anaya, Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü’nün (FAO) gıda güvenliği için tüketimin en az %70-75’inin yerli üretimle karşılanmasını ölçüt olarak ele aldığını, Meksika’da bu oranın %81 olduğunu aktardı. Ancak genel oranın sektörler arasındaki farkları gizleyebileceği uyarısında bulundu. Tahıl üretiminin 1994’te 39 milyon tondan günümüzde yaklaşık 34 milyon tona gerilediğini, buna karşılık meyve ve sebze üretiminin 19 milyon tondan 44 milyon tona, hayvansal üretimin 12 milyon tondan 27 milyon tona yükseldiğini söyledi. Meksika Hükümeti’nin tarım ve gıda sektörü uluslararası ilişkilerinden sorumlu yetkilisi Julio Berdegué, değerlendirmeye yalnızca tüketiciye ulaşan ürünlerin değil, üretimin sürmesi için gerekli girdilerin de katılması gerektiğini belirtti. Dizelde %70 öz yeterliliğin, %20’lik düzeye kıyasla daha elverişli bir konum sağlayacağını ifade etti. Consejo Coordinador Empresarial Dış Ticaret Başkan Yardımcısı Juan Cortina ise beyaz mısır ve gübreyi kritik alanlar arasında sayarak ithalatın tamamen sona erdirilmesini değil, bilim, teknoloji ve finansmanla yerli üreticilerin güçlendirilmesini savundu. CNA Başkanı Jorge Esteve, düşük öz yeterlilik görülen alanlarda üretimin yeniden büyütülmesi için finansman, su ve teknolojiye ihtiyaç olduğunu söyledi. Su kaynaklarının yetersizliği ve sulama altyapısı önemli sorunlar arasında gösterilirken, sulamanın modernleştirilmesinin verimliliği artırabileceği belirtildi. Esteve ayrıca güvensizliğin taşımacılığı, sulama bölgelerini ve tarım çalışanlarını etkileyen ortak bir sorun olduğunu dile getirdi.
Polonya’nın Krapkowice kentinde Krzysztof ve Tomasz Oleyniczak’ın yetiştirdiği 918 kilogramlık dev kabak, ülkenin yeni rekoru oldu. Rekor örnek, bahçıvanları ve dev sebze meraklılarını bir araya getiren yıllık festivalin öne çıkan etkinliklerinden biri haline geldi. Kabağın yaklaşık 120 günde yetiştirildiği belirtildi. Kaynakta, özel genetikli çeşitler, yoğun besleme programları ve sulama sistemlerinin dev kabakların birkaç yüz kilograma, bazı durumlarda neredeyse bir tona ulaşmasına yardımcı olduğu aktarıldı. Dünya rekorunun ise daha yüksek olduğu kaydedildi.
Bulgaristan’da ekim ayının ilk on gününde değişken, serin ve yağışlı hava bekleniyor. Ulusal Meteoroloji ve Hidroloji Enstitüsü agrometeoroloğu Dukena Joleva’nın aktardığı tahmine göre sıcaklıklar iklim normalleri civarında veya altında seyredecek. Dönemin sonunda yaygın don beklendiği için dona maruz kalabilecek sebze ürünlerinin zamanında hasat edilmesi gerekiyor. Nemli koşulların sonbahar meyvelerinde geç kahverengi çürüklük, hasat edilmemiş üzümde ise gri çürüklük gelişimini kolaylaştıracağı belirtildi. Yağışların üst toprak katmanlarını ve mevsimlik toprak işleme koşullarını iyileştirmesi beklenirken, yaz sonundaki kuraklık nedeniyle eylülde kışlık kolza ekimi için bazı teknik sürelerin kaçırıldığı kaydedildi. Ekim ayı kışlık tahılların ekimi için uygun dönem olarak gösterildi. Buğday ekimi için teknik süre Kuzey Bulgaristan’da ayın ilk on günü, Güney Bulgaristan’da 15-25 Ekim, Karadeniz kıyısında ise ay sonu olarak belirtildi. Ay içindeki yağışların 50 santimetrelik toprak katmanındaki nem rezervlerini artırarak ekilen ürünlerin başlangıç gelişimini desteklemesi bekleniyor. Kışlık tahıllarda tarla faresi, tahıl böceği ve tahıl sineklerinin izlenmesi istendi. Tarla faresi için ekonomik zarar eşiği dekarda iki aktif koloni, adi tahıl böceği larvaları için metrekarede üç olarak verildi.
John Deere, Afrika ve Orta Doğu pazarlarında yeni 3E Serisi kompakt hizmet traktörlerini sunarken, Güney Afrika için 3036EN modelini öne çıkarıyor. Dar gövdesiyle sınırlı alanlarda çalışmak üzere tasarlanan traktör; bağlar, sebze tarlaları, diğer sıra bitkileri, bakım işleri ve genel çiftlik çalışmalarında kullanılmak üzere konumlandırılıyor. 3036EN, 26 kW, yaklaşık 35 beygir gücü sağlayan üç silindirli bir motora sahip. Doğal emişli ve sıvı soğutmalı motorun yanı sıra tozlu çalışma koşullarında koruma sağlamak üzere çift elemanlı kuru tip hava filtresi kullanılıyor. Mekanik ön tekerlekten çekiş, engebeli veya gevşek zeminde çekiş ve dengeyi artırmak amacıyla sunuluyor. Traktörün şanzımanı sekiz ileri ve sekiz geri vitesten oluşuyor. İleri hız aralığı yaklaşık 1,6 ila 19,05 kilometre/saat, geri hız aralığı ise 1,7 ila 20,3 kilometre/saat olarak veriliyor. Kuyruk mili 21 kW güç sağlıyor ve standart 540 devir/dakika ile 540E seçeneklerini sunuyor. John Deere, kompakt ölçülerin ve uygun dönüş yarıçapının dar alanlarda manevrayı kolaylaştırdığını belirtiyor. Açık operatör istasyonu ile yerleşik teşhis işlevleri de modelin öne çıkarılan özellikleri arasında yer alıyor.
İspanya ve Fransa, Avrupa Birliği’nin Ortak Tarım Politikası’nın (OTP) geleceğine ilişkin müzakerelerin son aşamasında birlikte hareket etme konusunda anlaştı. İki ülke, OTP’nin ortak niteliğinin Avrupa Birliği’nin gıda yeterliliğini güvence altına almak ve iç pazarın işleyişini bozabilecek farklılıkları önlemek için korunması gerektiğini savunuyor. Ortak yaklaşım, İspanya Tarım, Balıkçılık ve Gıda Bakanı Luis Planas ile Fransa Tarım, Tarım-Gıda ve Gıda Egemenliği Bakanı Annie Genevard’ın imzaladığı deklarasyonla ortaya kondu. Deklarasyonda gelecek OTP’nin, tarım sektörünün karşı karşıya olduğu zorluklara uygun ve yeterli bir bütçeyle güçlendirilmesi gerektiği belirtildi. Politikanın tarımsal gelirleri ve kırsal bölgeleri koruyacak müdahaleler içermesi, çiftçilerin çevresel ve iklimsel dönüşümlerde teşvik edici agro-çevresel ve iklim eylemleriyle desteklenmesi istendi. Ayrıca sektörlerin ihtiyaçlarına uyarlanmış Ortak Piyasa Düzeni’nin korunması gerektiği ifade edildi. İki ülke, gıda, tarım ve hayvancılığı Avrupa’nın uzun vadeli stratejik özerkliği, egemenliği ve güvenliği açısından temel alanlar olarak değerlendiriyor. İklim değişikliğinin bu faaliyetler üzerindeki etkilerinin Avrupa’nın rekabetçilik ve araştırma mekanizmalarında dikkate alınması, tarım ve tarım-gıda sektörlerinin gelecekteki Avrupa Rekabetçilik Fonu ile Ufuk Avrupa programı dahil olmak üzere bu mekanizmalarda güçlendirilmesi talep edildi. Açıklamada ayrıca Avrupa Birliği’nin uzak bölgeleri için tarımsal Posei programına destek verildi. Kaynağa göre iki ülke, bitki ve hayvan sağlığı, meyve-sebze ile bağcılık komiteleri ve uzak bölgelerin tarımsal özelliklerinin korunması gibi alanlarda uzun süredir iş birliği yürütüyor. Açıklamada, Hürmüz Boğazı’ndaki mart ayından bu yana süren ablukanın özellikle gübre ve yakıt maliyetleri üzerinden tarım sektörünü güçlü biçimde etkilediği de aktarıldı.
Şili’de O’Higgins Üniversitesi (UOH) bünyesindeki Tarım, Hayvan Bilimleri ve Çevre Bilimleri Enstitüsü’nde görev yapan araştırmacı Cristian Hernández, gıda kaybı ile gıda israfının ayrıştırılması gerektiğini belirtti. Hernández’e göre kayıp; üretim, hasat sonrası işlemler, depolama ve işleme aşamalarında, israf ise perakendeciler, yemek hizmetleri ve tüketicilerin kararlarıyla zincirin son bölümünde ortaya çıkıyor. Bu ayrım, hangi aşamaya müdahale edileceğinin, hangi teknolojinin kullanılacağının ve sonucun hangi göstergeyle ölçüleceğinin belirlenmesini sağlıyor. Tarım ve gıda ihracatında önemli bir ülke olan Şili’de kayıpların en fazla hangi aşamada oluştuğunu ortaya koyan kesin veriler henüz bulunmuyor. Oficina de Estudios y Políticas Agrarias’ın (ODEPA) işaret ettiği üzere ölçüm; ürüne, bölgeye, mevsime ve fiyatlara göre değişiyor. Bu nedenle Gıda Kayıplarının ve İsrafının Önlenmesi ve Azaltılması Ulusal Komisyonu, ortak bir Gıda Kayıpları Endeksi yöntemi hazırlıyor. Üretim ve hasadın yanı sıra hasat sonrası işlemler, ambalajlama, depolama, işleme ve taşıma kritik aşamalar arasında sayılıyor. Boyut, renk veya biçim bakımından ticari ölçütleri karşılamayan ancak besin değerini koruyan ürünler de bu kayıplara dahil olabiliyor. Hernández, kuraklık ve iklim değişikliği koşullarında sorunun çevresel boyutunun büyüdüğünü aktardı. Gıda üretiminde kullanılan tatlı suyun yaklaşık %70’inin, kaybedilen veya israf edilen gıdaların üretimine ayrılan bölümünün ise yaklaşık %20 olduğu belirtildi. FAO tahminlerine göre tüketilmeyen gıdalar, dünya tarım arazilerinin %28’inin kullanımını, küresel gıda sisteminin enerji tüketiminin yaklaşık %38’ini ve sera gazı emisyonlarının %8 ila 10’unu temsil ediyor.
Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), gıda kayıpları ve israfının azaltılmasının tarım-gıda sistemlerinin dönüşümüne katkı sağlayacağını bildirdi. Örgütün verilerine göre dünya genelinde üretilen gıdanın %13,4'ü hasat sonrasında ve perakende satış aşamasına ulaşmadan kayboluyor. Tüketicilere sunulan gıdanın %19'u ise perakende, yemek hizmetleri ve hanelerde israf ediliyor. FAO'ya göre tüketilmeyen gıdaların üretimi için yaklaşık 1,4 milyar hektar arazi kullanılıyor. Tarım arazilerinin genişlemesi dünya genelinde ormansızlaşmanın en önemli etkeni olmaya devam ederken, gıda kayıpları ve israfı küresel sera gazı emisyonlarının yaklaşık %10'undan sorumlu tutuluyor. Gıda israfının azaltılması, mevcut tarım arazilerinin daha verimli kullanılmasına ve ormanlar üzerindeki baskının hafiflemesine katkı sağlayabilir. Kayıpların azaltılması, özellikle en yüksek kayıp oranlarının görüldüğü meyve ve sebzeler başta olmak üzere besleyici gıdaların erişilebilirliğini de artırabilir. Ancak FAO, dünyanın 2015'ten bu yana gıda kayıplarını azaltma konusunda belirgin ilerleme kaydetmediğini ve 2030 hedefinin gerisinde kaldığını belirtiyor. Söz konusu hedef, perakende ve tüketici düzeyindeki kişi başına gıda israfının yarıya indirilmesini ve üretim ile tedarik zincirlerindeki kayıpların azaltılmasını öngörüyor. Örgüt, kayıpların daha iyi ölçülmesi, politikaların güçlendirilmesi ve gıdayı sistem içinde tutan uygulamaların yaygınlaştırılması için devletler ve ortaklarıyla çalışıyor. FAO ayrıca, 2024 yılına ilişkin bölgesel ve alt bölgesel tahminleri içeren yeni bir Gıda Kayıpları Endeksi interaktif veri haritası sundu.
Tahran Büyük Meyve ve Sebze Hali, 6-12 Mehr 1405 haftası için meyve, sebze ve tarla ürünlerinin toptan fiyatlarını açıkladı. Listede patlıcan, bamya, soğan, salatalık, biber, domates, lahana, havuç, limon ve sarımsak gibi çok sayıda ürün yer aldı. Kilogram fiyatı dolmalık patlıcanda 50 bin tümen, kalem patlıcanda 92 bin, lamba patlıcanda 105 bin tümen olarak belirlendi. Beyaz, sarı ve kırmızı soğanın fiyatı 62 bin tümen olurken küçük soğanlar 35 bin tümen olarak listelendi. Salatalık fiyatları çeşidine göre 28 bin ile 62 bin tümen arasında değişti. Listede taze zencefil 360 bin, temizlenmiş sebze 148 bin, patates 78 bin, kuru sarımsak 195 bin, renkli biber 75 bin, sera domatesi 57 bin, yeşil fasulye 99 bin ve İran ile Avrupa tipi havuç 75 bin tümen olarak yer aldı. Limon fiyatı taş limonunda 249 bin, Minab limonunda 289 bin tümen oldu. Haberde, düzenleme kapsamında perakende fiyatların toptan fiyatlara %30-35 eklenerek oluşacağı belirtildi.
Romanya Tarım ve Kırsal Kalkınma Bakanlığı, 2026’da gübre fiyatlarındaki artıştan etkilenen bitkisel üreticilere acil finansal destek verilmesini öngören hükümet karar taslağını kamuoyu görüşüne açtı. Taslakta, Avrupa Birliği kaynaklarından ayrılan 29.977.500 avronun devlet bütçesinden eşdeğer katkıyla artırılması ve toplam desteğin 59.955.000 avroya, yaklaşık 314,37 milyon leiye çıkarılması öneriliyor. Destek tutarı ürüne göre hektar başına 14,78 ila 100,60 avro arasında değişecek. Buğday, mısır, ayçiçeği, kolza, patates, şeker pancarı ile açık alan, sera ve seradaki sebzeler kapsamda bulunurken arpa ve soya listede yer almıyor. Yardım, 2026 için ödeme amacıyla belirlenen alanlar ve 28 Şubat-15 Ekim 2026 arasında yapılan gübre alımlarını gösteren belgeler temelinde verilecek. Uygun üreticiler arasında gerçek kişiler, yetkilendirilmiş gerçek kişiler ve tüzel kişiler sayılıyor. Başvurular, düzenlemenin yürürlüğe girmesinden sonra belirlenecek dönemde APIA merkezlerine yapılacak; gübre alımına ilişkin fiş veya faturalar kurum tarafından denetlenecek. Taslak ayrıca her ürün için desteklenebilecek hektar sayısına bir üst sınır getiriyor. Başvuruların, başvuru döneminin başlamasından itibaren 15 iş günü içinde alınması planlanıyor. Ödemeler, uygunluk koşullarına ilişkin kontroller tamamlandıktan sonra yapılacak ve en geç 28 Şubat 2027’de sonuçlandırılacak. Düzenleme henüz nihai karar niteliği taşımıyor; taslak için yazılı görüş alınacak ve kamuya açık bir görüşme düzenlenecek.
Belçika, Avrupa Birliği’nin 2027 sonrası tarım politikasında meyve ve sebze üretici örgütlerine yönelik destek programlarının korunmasını istedi. Talep, 28 ve 29 Eylül 2026’da toplanan Avrupa Birliği tarım bakanları toplantısında gündeme taşındı. Belçika, üretici örgütleri için açık ve ortak bir Avrupa çerçevesinin sürdürülmesini savundu. Ortak Piyasa Düzeni (OCM) kapsamında uygulanan programlar; üretimin planlanması, arzın bir araya getirilmesi, kalite yatırımları, yenilik, iklim değişikliğine uyum ve krizlerin önlenmesiyle yönetilmesini destekliyor. Belçika’ya göre bu yapı, üreticilerin ortak yatırım yapmasına ve ticari görüşmelerdeki konumlarını güçlendirmesine yardımcı oluyor. Tartışmanın odağında, mevcut sektörel yaklaşımın zayıflatılması veya desteklerin daha geniş ulusal finansman çerçevelerine dahil edilmesi ihtimali bulunuyor. Belçika, bazı üretici ve pazarlama kuruluşlarının birden fazla Avrupa Birliği ülkesinde faaliyet göstermesi nedeniyle ortak ve tutarlı kuralların korunmasını istiyor. Programların kaldırılmasına ilişkin henüz karar verilmedi; konu, 2027 sonrası Ortak Tarım Politikası müzakereleri kapsamında ele alınıyor. Gelecekteki finansman kuralları, üretici örgütlerinin yoğun bulunduğu İspanya ve İtalya’daki yatırım, arz organizasyonu ve kriz yönetimi kapasitesini etkileyebilir. Bu ülkeler Faslı ihracatçılarla aynı pazarlarda faaliyet gösterse de, kaynak mevcut aşamada fiyatlar veya Fas ihracatının rekabet gücü hakkında kesin bir sonuç çıkarılamayacağını belirtiyor.
Bulgaristan Tarım ve Gıda Bakanlığı, ülke genelinde belediye danışma konseyleri oluşturulması olasılığına ilişkin görüş alışverişi kampanyası başlattı. Meyve ve sebze ile hayvancılık sektörlerine yönelik konseylerin kurulmasına ilişkin ilk çalışma toplantıları başladı ve görüşmelerin Ekim 2026 sonuna kadar sürmesi planlanıyor. Toplantılara tarım üreticileri davet edilirken, etkinliklerde konseylerin çalışma konseptinin tanıtılması amaçlanıyor. Bakanlık, yerel düzeyde üreticilerle doğrudan bağ kurmayı; bölgesel sorunların ele alınmasını, iyi uygulamaların paylaşılmasını ve üreticilere uzmanlık ile kurumsal destek sağlanmasını hedefliyor. Toplantı ayrıntıları il tarım müdürlüklerince duyurulacak.
Azerbaycan Tarım Bakanlığı bünyesinde kurulan Buğday-Pamuk Uygulama Grubu üyelerinden oluşan heyet, Çin’de modern tarım teknolojileri üzerine incelemelerde bulundu. Heyet, Korla ve Changsha kentlerinde modern yetiştirme teknikleri, otomatik hasat, tohum üretimi ve yenilikçi işleme yöntemleri hakkında bilgi aldı. Korla’da Xinjiang Seed Industry Co. Ltd. yöneticileriyle görüşen heyet, pamuk yetiştiriciliğinde yeni çeşitlerin geliştirilmesi, sulama sistemleri ve hasadın otomasyonu konularını ele aldı. Heyet ayrıca pamuk tarlaları ile yeni çeşitlerin demonstrasyon parsellerini ziyaret etti. Bölgedeki üretimde zararlılara ve hastalıklara dayanıklı genetiği değiştirilmiş pamuk çeşitleri, damla sulama sistemleri ve modern pamuk hasat makinelerinin kullanıldığı aktarıldı. Changsha’daki Longping High-Tech Park’ta ise tohum üretimi, yeni çeşit geliştirme, moleküler ıslah, genetik araştırmalar, hibrit pirinç, mısır ve sebze tohumları ile dijital ve akıllı tarım çalışmaları incelendi. Azerbaycan Tarım Bakanlığı, Çin deneyiminin modern teknolojilerin kullanımını, verimliliği, su ve diğer kaynakların etkin değerlendirilmesini ve tohum üretimini geliştirmeye katkı sağlayacağını bildirdi.
AB tarım bakanları, 28 Eylül 2026'da Brüksel'de düzenlenen Tarım ve Balıkçılık Konseyi toplantısında 2027 sonrasında uygulanacak Ortak Tarım Politikası (OTP), gübre maliyetleri, kuraklık ve meyve-sebze sektörünün geleceğini ele aldı. Gelecek OTP çerçevesi için müzakereler sürerken İrlanda dönem başkanlığı, 26-27 Ekim'deki AGRIFISH toplantısında kısmi bir genel yönelime ulaşmayı hedefliyor. Bakanlar idari işlemlerin basitleştirilmesini ve kuralların uygulanmasında daha fazla esnekliği savunurken, aktif çiftçi tanımı, desteklerin üst sınırı ve yeni bütçe çerçevesine geçiş başlıklarını görüşmeye devam etti. Toplantıda yüksek enerji ve gübre fiyatlarının üretim maliyetlerini artırdığı, buna karşılık bazı sektörlerde üreticilerin aldığı fiyatların düşük kaldığı belirtildi. 2026 yazındaki kuraklık ve sıcak hava dalgalarının bazı ülkelerde hasat miktarı ile kaliteyi etkilediği, olası hedefli desteklerin yanı sıra su yönetimi ve tarımsal uygulamaların uzun vadeli uyumunun değerlendirilmesi gerektiği kaydedildi. İrlanda Tarım Bakanı ve Konsey Başkanı Martin Heydon, çiftçilerin istikrarlı ve adil gelir sağlayan, ancak gelecek zorluklara karşı esneklik ve destek de sunan bir politikaya ihtiyaç duyduğunu söyledi. Gübreler için yapılan çalışma yemeğinde, Avrupa Komisyonunun arz güvenliğini artırmaya ve çiftçilerin fiyat oynaklığına maruz kalmasını azaltmaya yönelik planı incelendi. Komisyon verilerine göre gübreler, AB tarımındaki toplam girdi maliyetlerinin ortalama %7-8'ini oluşturuyor; Nisan 2026'da azotlu gübre fiyatları 2024 ortalamasının %71 üzerindeydi. AB, iç üretimi artırmayı, tedarik kaynaklarını çeşitlendirmeyi ve düşük karbonlu ile organik gübreler, besin maddelerinin geri dönüşümü ve biyolojik çözümler gibi alanları geliştirmeyi planlıyor. Belçika, üretici örgütlerinin planlama, arzın birleştirilmesi, yenilik, kriz yönetimi ve çevresel yatırımlardaki rolü nedeniyle meyve-sebze piyasası düzeninin gelecekteki OTP'de korunmasını istedi. Bu başlık, Avrupa pazarında faaliyet gösteren Faslı domates, turunçgil, kırmızı meyve ve diğer meyve-sebze ihracatçıları açısından önem taşıyor. Ancak toplantıda Fas ile AB arasındaki ticarete ilişkin özel bir karar alınmadı. İtalya ise zeytinyağı sektörü için Avrupa tarım rezervinin etkinleştirilmesini talep etti.
Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), 29 Eylül 2026 Dünya Gıda Kayıp ve İsrafı Farkındalık Günü kapsamında, gıda kayıp ve israfının azaltılmasının yalnızca daha fazla gıdanın tüketiciye ulaşmasını sağlamayacağını, aynı zamanda gıda güvenliğini, beslenmeyi, kaynak verimliliğini ve ekonomik dayanıklılığı destekleyebileceğini bildirdi. FAO bu yaklaşımı, güvenliği ve beslenmeyi iyileştiren, doğal kaynaklar ile sera gazı emisyonları üzerindeki baskıyı azaltan ve ekonomik verimliliği artıran üçlü bir kazanım olarak değerlendiriyor. FAO verilerine göre dünya genelinde üretilen gıdanın %13,3'ü 2023'te hasat sonrasında, ancak perakendeye ulaşmadan önceki aşamalarda kaybedildi. Bu aşamalar tarla, taşıma, depolama, toptan satış ve işleme süreçlerini kapsıyor. Oran, küresel izlemenin başladığı 2015'teki %13 seviyesinin üzerinde bulunuyor. FAO, bu dönemde gıda kayıplarının azaltılması konusunda belirgin bir ilerleme kaydedilmediğini belirtiyor. Kurum, kaybın nerede ve hangi nedenle meydana geldiğinin belirlenmesi için hasat, üretim sonrası işlemler, depolama, taşıma, ilk işleme ve toptan satış aşamalarında daha düzenli veri toplanmasını gerekli görüyor. Ürün grupları içinde en yüksek kayıp oranı 2023'te %25,4 ile meyve ve sebzelerde görüldü. FAO, bu durumu ürünlerin daha çabuk bozulmasına ve taşıma ile depolama sırasında özel koşullara ihtiyaç duymasına bağlıyor. Meyve ve sebzelerdeki kayıp oranı 2015'teki %23,2 seviyesinden yükselirken, tahıl ve bakliyatta aynı dönemde %8,5'ten %8,4'e geriledi. Bu fark, özellikle bahçe bitkileri ile sebze üretiminde hasat sonrası yönetimin önemine işaret ediyor. Gıda perakendeye ulaştıktan sonra da önemli miktarda israf ediliyor. Birleşmiş Milletler Çevre Programı'nın 2024 Gıda İsrafı Endeksi raporuna göre 2022'de haneler, yemek hizmetleri ve perakendede yaklaşık 1,05 milyar ton gıda israf edildi. Bu miktarın %60'ı hanelerde, %28'i yemek hizmetlerinde ve %12'si perakendede gerçekleşti. Kaynak, üretim ve tedarik zincirindeki kayıplarla tüketim aşamasındaki israfın aynı kavram olmadığını; ilk grubun perakende öncesi, ikincinin ise perakende, yemek hizmetleri ve haneler düzeyinde ölçüldüğünü vurguluyor. Gıda kayıp ve israfının azaltılması, 2030'a kadar tedarik zincirindeki kayıpları düşürmeyi ve perakende ile tüketici düzeyindeki kişi başı israfı yarıya indirmeyi hedefleyen Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları'nın 12.3 numaralı hedefi kapsamında ele alınıyor. Ancak kayıp ve israfın açlık çeken kişilere doğrudan aktarılabilecek hazır gıda anlamına gelmediği, ürünlerin önemli bölümünün zincirin farklı noktalarında ve yeniden dağıtımın zor olduğu aşamalarda kaybedildiği belirtiliyor. FAO ayrıca tüketilmeyen gıdaya ilişkin tarım arazisi tahmininin 2013 tarihli çalışmaya dayandığını ve 2026 için yeni bir tahmin olarak değerlendirilmemesi gerektiğini kaydediyor.
Finlandiya’da okul sütü sistemi kapsamında yalnızca içme sütü yerine meyve veya yemiş içeren süt ürünleri, pürüzsüz içecekler ve benzeri süt bazlı ara öğünlerin sunulması önerildi. Öneri, MTK’nin süt işleri sorumlusu Saralotta Engblom tarafından, Uluslararası Okul Sütü Günü öncesinde gündeme getirildi. Engblom, sıvı süt tüketiminin azalmasına karşılık yoğurt, lor ve diğer süt bazlı ara öğünlere ilginin arttığını belirtti. Bu nedenle Finlandiya’da okul dağıtım sisteminin, çocukların okul günü içindeki beslenmesini destekleyecek besin değeri yüksek süt bazlı ürünleri de kapsayacak şekilde değerlendirilmesi gerektiğini söyledi. Ancak meyve veya yemiş içeren ürünlerin sisteme dahil edilmesi, Avrupa Birliği mevzuatında belirtilen koşullara bağlı. Finlandiya, çocuklarda süt, belirli süt ürünleri, meyve ve sebze tüketimini teşvik eden Avrupa Birliği okul dağıtım sisteminde yer alıyor. Sistem aynı zamanda çocukların tarım, gıda üretimi ve sağlıklı beslenme konusundaki farkındalığını artırmayı amaçlıyor. Bitki bazlı içecekler ise destek kapsamındaki ürün grupları arasında bulunmuyor. Engblom, okul sütünü Finlandiya’daki çocukların gıdanın üretim süreciyle bağlantı kurmasını sağlayan bir araç olarak değerlendirdi.
Fas’ın taze meyve ve sebze ihracatı 2025’te 2,38 milyon tona ulaşarak ülkenin 2022’de kaydettiği 2,48 milyon tonluk tarihî rekorun yakınına geldi. İhracat performansında domates ve mandalina öne çıktı. Domates sevkiyatı 708 bin ton, mandalina sevkiyatı ise 493 bin ton oldu; bu iki ürün toplam ihracatın yaklaşık yarısını oluşturdu. Avrupa Birliği (AB), Fas’ın taze meyve ve sebze ihracatındaki ağırlığını korudu. 2025’te Fas’tan AB ülkelerine 1,47 milyon ton ürün gönderildi ve bu miktar toplam ihracatın %62’sine karşılık geldi. Fransa 634 bin tonla ilk sırada yer alırken onu 362 bin tonla İspanya ve 243 bin tonla Hollanda izledi. Bununla birlikte, takvim yılı verileriyle tarım kampanyası verileri farklı bir tablo ortaya koydu. 2025/2026 kampanyasında AB’nin Fas’tan taze meyve ve sebze ithalatı 1,37 milyon ton olarak kaydedildi. Bu miktar, önceki kampanyadaki 1,54 milyon tonluk rekorun %10 altında kaldı. Aynı dönemde AB’nin Fas’tan domates ithalatı da önceki kampanyadaki 563 bin tondan 503 bin tona geriledi. Fas’ın ihracatında ürün ve pazar çeşitliliği de değişti. Yaban mersini ihracatı 2025’te 85 bin 500 tona çıkarak bir yılda yaklaşık %25 artarken, Birleşik Krallık’a yapılan toplam meyve ve sebze sevkiyatı yaklaşık 330 bin tona ulaştı ve %8 yükseldi. Buna karşılık, Rusya’ya gönderilen ürün miktarı 2018’deki 355 bin tondan 2025’te 105 bin tona düştü. Avokado ithalatındaki gerileme ise sıcak hava, seller ve şiddetli rüzgârların üretimi etkilemesiyle ilişkilendirildi.
Avrupa Sayıştayı’nın değerlendirmesine göre meyve ve sebze üreticilerinin örgütleri, büyük perakendeciler karşısında pazarlık gücünü artırmakta zorlanıyor. Üreticilerin ekonomik ve ekolojik baskılarla karşı karşıya olduğu, örgütlerin ise ürünleri ortak satma, altyapıya yatırım yapma, kaliteyi yükseltme ve alıcılarla daha iyi koşullar görüşme işlevlerini yeterince yerine getiremediği belirtildi. Üretici örgütlerinin üyeliği 2012-2023 döneminde %39 geriledi. Buna karşın meyve ve sebze üreticilerinin birlikleri 2023’te 1,06 milyar avro Avrupa Birliği desteği aldı. Bu kaynakla makineler yenilendi, üretim otomatikleştirildi, enerji ve su tüketimi azaltıldı, kalite belgeleri alındı, ambalaj ve lojistik geliştirildi. Desteğin ürünlerin piyasa değerine bağlanması, örgütleri gelirlerini artırmaya ve üretimi talebe uyarlamaya teşvik ediyor. Ancak Sayıştay’a göre daha büyük örgütler daha yüksek miktarda ve daha geniş ürün yelpazesi sunarak perakendecilerle daha iyi koşullar görüşebilecekken, mevcut yapı bu gücü henüz yeterince oluşturamadı.
İspanya’da SIMBIORED Operasyon Grubu, gıda kayıpları ve israfını azaltmaya yönelik pilot projesini başlattı. Proje, yerel tarım ve gıda sistemlerinde üreticiler, fazla ürünlerin alıcıları ve diğer paydaşlar arasında işbirliğini güçlendirecek ulusal bir bölgesel ekosistemler ağı oluşturmayı hedefliyor. Kaynakta, üretilen gıdaların yaklaşık %40’ının tüketilmeden kaldığı belirtiliyor. Avrupa Birliği Ortak Araştırma Merkezi verilerine göre israf oranı meyvelerde %41, sebzelerde %46, patateslerde %22, balıkta %50 ve ette %23 düzeyinde. Mevcut önleme girişimlerinin küçük ve orta ölçekli üreticilerin ihtiyaçlarını bütüncül biçimde karşılamadığı, bu üreticilerin pazarlama güçlükleri, ticari uygulamalar ve estetik talepler nedeniyle ürünlerinin önemli bölümünü kaybettiği aktarılıyor. SIMBIORED; dijital, örgütsel ve ekonomik unsurları bir araya getirerek üreticilerle fazla ürünlerin alıcıları arasındaki işbirliklerini sistematik hale getirmeyi amaçlıyor. Projede, tarlada hasat edilmeden kalan ürünler, haksız kalite retleri ve üretimlerin satışını sağlayacak istikrarlı anlaşmaların bulunmaması gibi sorunlara çözüm aranacak. Projenin, kayıpları azaltmanın yanı sıra küçük ve orta ölçekli üreticiler için ekonomik, sosyal ve çevresel değer oluşturması bekleniyor. İspanya’da Gıda Kayıpları ve İsrafının Önlenmesine ilişkin 1/2025 sayılı yasanın yürürlüğe girmesi de girişim için uygun bir zemin oluşturuyor. Fundación Espigoladors’un temsilciliğinde yürütülecek projede CETENMA teknik koordinasyonu üstlenirken COAG, Oreka Circular Economy ve Tandem Social da yer alıyor. Çalışma 2026-2029 arasında üç yıl sürecek; toplam 597.766 avroluk yardımın %80’i Avrupa Tarımsal Kırsal Kalkınma Fonu’ndan, %20’si ise İspanya Tarım, Balıkçılık ve Gıda Bakanlığı bütçesinden karşılanacak.
Şili’nin işlenmiş meyve ve sebze ihracatı, 2026’nın ocak-ağustos döneminde geçen yılın aynı dönemine göre %7 artarak 2,271 milyar ABD dolarına ulaştı. Şili Dış Ekonomik İlişkiler Alt Müsteşarlığı (SUBREI) verilerine göre bu performans, aynı dönemde toplam gıda ihracatındaki %3,6’lık artışın yaklaşık iki katına denk geldi. Sektörün başlıca büyüme kaynağı dondurulmuş ürünler oldu. Bu grubun ihracatı %13 artarak 607 milyon ABD dolarına yükseldi. Dondurulmuş ahududu ihracatının değeri %63, kiraz ihracatının değeri ise %51 arttı. Artış, yalnızca fiyatlardan kaynaklanmadı: ahududu ihracatında miktar %33, ortalama fiyat %23; kiraz ihracatında ise miktar %32, ortalama fiyat %15 yükseldi. Dondurulmuş ürünlerde ABD başlıca pazar olmayı sürdürürken Avustralya, Kanada, Japonya ve Güney Kore onu izledi. Ürün grubunun ulaştığı pazar sayısı 2025’teki 60’tan bu yılın ilk sekiz ayında 63’e çıktı. İşlenmiş meyve ve sebze ihracatının tamamı ise 105 ülkeye ulaştı; ABD ve İtalya %16’şar, Almanya %8 pay aldı. Diğer ürün gruplarında sonuçlar daha karmaşık bir görünüm sundu. Püre ihracatı %14, konsantre meyve suları %13, kurutulmuş ürünler %7 ve konserveler %3 geriledi. Kaynağa göre bu düşüşlerde bazı gruplarda daha düşük ortalama fiyatlar, meyve sularında ise özellikle sevkiyat miktarındaki azalma etkili oldu. Buna karşın konserve ürünlerin ulaştığı pazar sayısı bir yılda 43’ten 70’e yükseldi. Chilealimentos Başkanı Juan Manuel Mira, dondurulmuş ürünlerin daha yüksek miktar ve fiyat birleşimiyle büyümeye katkı verdiğini belirtti.
İrlanda, 2025’te 1,97 milyar avro değerinde meyve ve sebze ithal etti. Ülkenin meyve, sebze ve ilgili ürün ihracatı ise 492,5 milyon avroda kaldı. Bu tablo, yaklaşık 1,47 milyar avroluk ticaret açığına işaret etti. İthalatın yüksekliği, yerel bahçecilik üreticilerinin sayısındaki düşüşle birlikte değerlendiriliyor. İklim Değişikliği Danışma Konseyi, gıda güvenliği riskini azaltmak için İrlanda’daki bahçecilik üretiminin artırılma potansiyelinin gözden geçirilmesini önerdi.
Kazakistan’da 26 Eylül itibarıyla tahıl ve baklagil ekili alanların %81,5’i hasat edildi. Tarım Bakanlığı basın servisinin açıkladığı verilere göre ülkede 18,6 milyon ton tahıl elde edilirken, ortalama verim hektar başına 14,6 kental oldu. 2026’daki toplam ekim alanı 24,2 milyon hektara ulaştı. Bunun 15,6 milyon hektarını tahıllar, 5,2 milyon hektarını yağlı tohumlar ve 3 milyon hektarını yem bitkileri oluşturdu. Pamuk 173,6 bin, şeker pancarı ise 23,8 bin hektarda ekildi. Yeni mahsulün 4,9 milyon tonu lisanslı tahıl kabul işletmelerine teslim edildi. Bu miktarın %74’ü 3. sınıf, %20’si 4. sınıf, %6’sı ise 5. sınıf tahıldan oluştu. İncelenen yumuşak buğday örneklerinin %48’inde gluten oranı %28’in üzerinde ölçüldü. Yağlı tohumlarda 2,2 milyon hektar hasat edilirken 2,2 milyon ton ürün toplandı. Ayrıca 2,9 milyon ton sebze, 2,5 milyon ton patates ve 2,3 milyon ton kabakgiller hasadı yapıldı. Hasat çalışmalarında 130 bin traktör ve 29 bin biçerdöver kullanılırken, 2026 gübre planının %90’ına karşılık gelen 2,1 milyon ton için sevkiyat sözleşmesi imzalandı.
Kazakistan’da patates hasadı devam ederken, 11 Eylül 2026 itibarıyla 74 bin hektardan 1 milyon 890,3 bin ton ürün toplandı. Tarım Bakanlığı verilerine göre ortalama verim hektar başına 255,5 kental, yani yaklaşık 25,55 ton oldu. 2025’in aynı döneminde 64,9 bin hektardan 1,576 milyon ton ürün alınmış ve ortalama verim 24,28 ton seviyesinde kalmıştı. Bakanlık, hasadın sürmesi nedeniyle mevcut rakamların sezonun tamamını yansıtmadığını belirtiyor. Bakanlık nihai üretim miktarına ilişkin kesin bir rakam açıklamazken, hasadın tamamlanması ve tarımsal uygulamalarla sulama düzeninin korunması halinde üretimin uzun yıllar ortalamaları seviyesinde olmasını bekliyor. Buna karşılık Kazakistan Patates ve Sebze Üreticileri Birliği daha yüksek bir tahminde bulunarak sezon sonunda yaklaşık 3,3 milyon ton üretim öngörüyor. Birlik Başkanı Bayjan Ualhanov, ülkedeki farklı bölgelerde alanların yaklaşık %50-60’ının hasat edildiğini, ancak nihai tahminin kalan tarlaların durumuna göre değişebileceğini söyledi. Organize tarım işletmelerindeki patates alanı da genişledi. Bu alan 2026’da 89,9 bin hektara çıkarken, geçen yıl 84,5 bin hektardı. Başlıca üretim alanları Pavlodar, Karaganda, Türkistan, Jambıl ve Almatı bölgelerinde bulunuyor. Birlik, son iki yılda patates fiyatlarının yüksek seyretmesini, ürünün iç ve dış pazarlarda talep görmesini ve 2024’teki fiyat krizinin ardından ekim alanlarını artırma kararını üretimdeki artışın başlıca nedenleri arasında gösteriyor. Düşük tahıl fiyatları da düzenli sulamaya sahip bazı işletmeleri patatese yöneltti. Tarım Bakanlığı, ülkede üretilen patatesin iç pazar ihtiyacını karşılamaya yeteceğini değerlendiriyor. Kazakistan’da 2025’te 2,84 milyon ton patates üretilirken, 11 Eylül 2026 itibarıyla hasat edilen yaklaşık 1,9 milyon tona stabilizasyon fonlarındaki 50,6 bin ton da ekleniyor. Birlik, yıllık ihtiyacın ilgili metodolojiye göre yaklaşık 2 milyon ton hesaplandığını, ancak depolama ve ayıklama kayıpları, işleme için ayrılan teknik çeşitler ve tohumlukların gıda pazarına sunulan miktardan çıkarılması gerektiğini belirtiyor. Uzun süren sıcak ve kurak hava, yumruların iriliğini etkiledi. Birliğe göre büyük patates miktarı geçen yıla kıyasla azalacak, orta irilikteki ürünün payı artacak. Bununla birlikte kuru hava, kabuğun iyi oluşmasına ve kuru madde oranının yükselmesine katkı sağlayarak depolama dayanıklılığını artırabilir. Hasadın yağışlı döneme denk gelmemesi halinde depolama sırasında hastalık bulaşma riski de daha düşük olabilir. Üretimin büyük ölçüde sulanan alanlara bağlı olduğu ülkede Bakanlık, bu yıl sulama için genel bir su açığı yaşanmadığını bildirdi. Uzmanlar ayrıca tüm bölgeler için uygun tek bir çeşit bulunmadığını, seçim yapılırken iklim, sıcaklık, toprak, su durumu, dikim zamanı ve ürünün kullanım amacının dikkate alınması gerektiğini vurguluyor. Kuraklığa dayanıklılık ile sıcağa dayanıklılığın farklı özellikler olduğu ve çeşitlerin performansının yetiştirme koşullarına göre değiştiği belirtiliyor.