Ülke, konu ve tarihe göre yerel kaynaklardan gelen haberleri keşfedin.
7 haber · Sayfa 1
Arnavutluk’ta gıda tüketim sepetinde makarna ve pirinç, en yüksek paya sahip ürünler olarak öne çıkıyor. Turizm, tüketim alışkanlıklarını değiştirirken ülkedeki gıda talebinin yapısını da etkiliyor. Turistlerin gelişi hazır gıdalar, atıştırmalıklar, meşrubatlar ve alkollü içeceklere yönelik talebi artırıyor. Buna karşılık göç ve fiyat artışları, tüketici talebindeki azalışı sürdürerek tüketim eğilimlerini etkiliyor.
Slovakya'da yayımlanan gıda güvenliği bilgilendirmesinde, doğru depolama ve işleme uygulamalarının gıdaların güvenliği ile kalitesini koruduğu ve gıda kaynaklı hastalıkların önlenmesine yardımcı olduğu belirtildi. Tüketicilere, ürün ambalajındaki saklama sıcaklığı ve koşullarına uyma, çabuk bozulan gıdaları satın aldıktan sonra buzdolabına koyma, tüketme veya işleme çağrısı yapıldı. Salmonella ve Campylobacter gibi mikroorganizmaların çoğalmasını ve yayılmasını sınırlamak için sıcaklık zincirinin korunması gerektiği aktarıldı. Yumurta, çiğ et ve et ürünleri, meyve, sebze ve yarı mamuller çabuk bozulan gıdalar arasında sayılırken pirinç, makarna, un, şeker, yağ, sirke ve konserve ürünlerinin farklı depolama gereksinimleri olduğu kaydedildi. Pişmiş yemeklerin buzdolabı dışında iki saatten fazla bırakılmaması, özellikle çorba, sos ve et suyu gibi su içeriği yüksek yemeklerin oda sıcaklığında daha hızlı bozulabileceği uyarısı yapıldı. Taze gıdalarda etiketlerde belirtilen sıcaklığın genellikle 2 ila 8 °C arasında olduğu belirtildi. Çapraz bulaşma riskine karşı çiğ ve hazır gıdaların ayrı tutulması, çiğ et veya balık sularının doğrudan tüketilecek gıdalara temas etmemesi ve kapalı kapların kullanılması önerildi. Dondurulmuş gıdaların buzdolabında yavaşça çözdürülmesi, çözüldükten sonra kısa sürede işlenmesi ve yeniden dondurulmaması gerektiği bildirildi. Çiğ et için ayrı kesme tahtası ve mutfak gereçleri kullanılması da tavsiye edildi. Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi (EFSA) tarafından yürütülen Safe2Eat kampanyasına ortak ülkeler arasında Türkiye'nin de bulunduğu aktarıldı.
:strip_icc():format(webp)/kly-media-production/medias/3528254/original/097976800_1627890040-WhatsApp_Image_2021-08-02_at_2.22.53_PM.jpeg)
Endonezya'da kişi başına aylık sigara ve tütün harcaması 94.180 rupiye ulaşarak et, yumurta ve süt için yapılan toplam harcamayı aştı. Badan Pusat Statistik'in (BPS) “Pengeluaran untuk Konsumsi Penduduk Indonesia Maret 2026” başlıklı yayınına göre sigara ve tütün, toplam gıda harcamalarının %11,57'sini oluşturdu. Bu kalem, hazır gıda grubunun ardından gıda harcamalarında ikinci sırada yer aldı. BPS verilerinde kişi başına aylık et harcaması 40.352 rupi, yumurta ve süt harcaması ise 44.915 rupi olarak kaydedildi. Bu üç ürün grubunun toplamı 85.267 rupide kaldı. Meyve harcaması da kişi başına aylık ortalama 48.784 rupi oldu. Böylece sigara ve tütüne ayrılan tutar, yayında karşılaştırılan temel protein ve besin kaynaklarının her birinden daha yüksek gerçekleşti. Fark kırsal kesimde daha belirgin görüldü. Kırsal bölgelerde sigara ve tütün için kişi başına aylık ortalama harcama 100.951 rupiye çıktı. Buna karşılık kırsal kesimde et harcaması 26.046 rupi, yumurta ve süt harcaması 38.016 rupi, meyve harcaması ise 37.563 rupi oldu. Veriler, hane bütçelerinde sigara ve tütüne ayrılan payın beslenmeyle ilişkili bazı gıda kalemlerine ayrılan tutarlardan yüksek olduğunu gösterdi.
Kanada’da gıda perakendecileri ve hizmet şirketleri, geçmişteki süt şişesi sistemini yeniden kullanılabilir ambalajlarla güncel koşullara taşımayı deniyor. Circular Innovation Council’ın 2024’te başlattığı Reuse Ottawa programında Sobeys, Farm Boy, Metro ve Walmart Canada ile lojistik ve hizmet şirketleri ortak bir ağda yer alıyor. Müşteriler, gıda kaplarını başlangıç depozitosu ödemeden ödünç alıyor; kaplar dijital olarak izleniyor, anlaşmalı iade noktalarına bırakılıyor, profesyonel olarak yıkanıp yeniden dolaşıma sokuluyor. Programın temel yaklaşımı, her markanın kendi iade sistemini kurması yerine ortak bir altyapı kullanmak. Böylece bir kap yalnızca satın alındığı mağazaya değil, ağdaki farklı noktalara iade edilebiliyor. Ottawa’daki pilotta, kapların toplanması, yıkanması, taşınması ve yeniden dağıtılması için mevcut ticari kapasite ve teslimat rotalarından yararlanıldı. Programın yıkama ortaklarından Gate Gourmet’in Ottawa Havalimanı’na hizmet veren ve büyük ölçüde kullanılmayan ticari bulaşık yıkama kapasitesi bulunuyordu. Bu model, yeniden kullanımın yalnızca dayanıklı kap üretmekten ibaret olmadığını gösteriyor. İade kutuları, yıkama tesisleri, kamyon güzergâhları, stok yönetimi ve normalde rekabet eden şirketler arasındaki iş birliği sistemin temel parçaları arasında yer alıyor. Circular Innovation Council, şirketleri ortak bir pilotta buluşturarak tek bir markanın kendi başına kuramayacağı bir ağı sınamayı amaçladı. Reuse Ottawa’da başlangıç depozitosu alınmamasının nedenlerinden biri, yaşam maliyeti krizinde tüketicilerin market faturalarına yeni bir ücret eklememekti. Müşterilere kapları ücretsiz iade etmeleri için belirli bir süre tanındı; kap geri dönmezse ücret uygulanabildi. Program yöneticisi Jo-Anne St. Godard, organizatörlerin kapların önemli bir bölümünün dolap, garaj veya araçlarda kalacağını öngördüğünü, ancak pilotta “son derece yüksek” bir iade oranı kaydedildiğini söyledi. Kanada İstatistik Kurumu verilerine göre ülkede 2022’de 5.152 kiloton plastik atık çıkarıldı ve bunun %98,6’sı atık yönetimi ile geri dönüşüm sistemlerince toplandı. Yeniden kullanım yaklaşımı, ambalajın atığa dönüşmesinden önce tekrar dolaşıma sokulmasını hedefliyor. Ottawa’da ayrıca Reuse City Canada Projesi’nin, hazır gıdanın yanı sıra şampuan, deterjan ve diğer ev ürünlerinde iade edilebilir ambalajı denemesi planlanıyor. Bu projede küçük bir iade edilebilir depozito uygulanacak. Yeniden kullanılabilir ambalajın çevresel yararı ise her durumda otomatik olarak ortaya çıkmıyor. Dayanıklı kapların üretimi daha fazla malzeme gerektirebilir; toplama, taşıma ve yıkama da enerji ve su tüketir. Kaynakta aktarılan 2024 tarihli bir yaşam döngüsü çalışmasına göre merkezi olarak toplanıp yıkanan yeniden kullanılabilir plastik kap, benzer tek kullanımlık ambalaja kıyasla yaklaşık altı kullanımdan sonra daha düşük küresel ısınma etkisine ulaşırken, diğer çalışmalar malzeme, yıkama ve taşıma koşullarına bağlı olarak daha yüksek eşiklere işaret ediyor.
Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), 29 Eylül 2026 Dünya Gıda Kayıp ve İsrafı Farkındalık Günü kapsamında, gıda kayıp ve israfının azaltılmasının yalnızca daha fazla gıdanın tüketiciye ulaşmasını sağlamayacağını, aynı zamanda gıda güvenliğini, beslenmeyi, kaynak verimliliğini ve ekonomik dayanıklılığı destekleyebileceğini bildirdi. FAO bu yaklaşımı, güvenliği ve beslenmeyi iyileştiren, doğal kaynaklar ile sera gazı emisyonları üzerindeki baskıyı azaltan ve ekonomik verimliliği artıran üçlü bir kazanım olarak değerlendiriyor. FAO verilerine göre dünya genelinde üretilen gıdanın %13,3'ü 2023'te hasat sonrasında, ancak perakendeye ulaşmadan önceki aşamalarda kaybedildi. Bu aşamalar tarla, taşıma, depolama, toptan satış ve işleme süreçlerini kapsıyor. Oran, küresel izlemenin başladığı 2015'teki %13 seviyesinin üzerinde bulunuyor. FAO, bu dönemde gıda kayıplarının azaltılması konusunda belirgin bir ilerleme kaydedilmediğini belirtiyor. Kurum, kaybın nerede ve hangi nedenle meydana geldiğinin belirlenmesi için hasat, üretim sonrası işlemler, depolama, taşıma, ilk işleme ve toptan satış aşamalarında daha düzenli veri toplanmasını gerekli görüyor. Ürün grupları içinde en yüksek kayıp oranı 2023'te %25,4 ile meyve ve sebzelerde görüldü. FAO, bu durumu ürünlerin daha çabuk bozulmasına ve taşıma ile depolama sırasında özel koşullara ihtiyaç duymasına bağlıyor. Meyve ve sebzelerdeki kayıp oranı 2015'teki %23,2 seviyesinden yükselirken, tahıl ve bakliyatta aynı dönemde %8,5'ten %8,4'e geriledi. Bu fark, özellikle bahçe bitkileri ile sebze üretiminde hasat sonrası yönetimin önemine işaret ediyor. Gıda perakendeye ulaştıktan sonra da önemli miktarda israf ediliyor. Birleşmiş Milletler Çevre Programı'nın 2024 Gıda İsrafı Endeksi raporuna göre 2022'de haneler, yemek hizmetleri ve perakendede yaklaşık 1,05 milyar ton gıda israf edildi. Bu miktarın %60'ı hanelerde, %28'i yemek hizmetlerinde ve %12'si perakendede gerçekleşti. Kaynak, üretim ve tedarik zincirindeki kayıplarla tüketim aşamasındaki israfın aynı kavram olmadığını; ilk grubun perakende öncesi, ikincinin ise perakende, yemek hizmetleri ve haneler düzeyinde ölçüldüğünü vurguluyor. Gıda kayıp ve israfının azaltılması, 2030'a kadar tedarik zincirindeki kayıpları düşürmeyi ve perakende ile tüketici düzeyindeki kişi başı israfı yarıya indirmeyi hedefleyen Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları'nın 12.3 numaralı hedefi kapsamında ele alınıyor. Ancak kayıp ve israfın açlık çeken kişilere doğrudan aktarılabilecek hazır gıda anlamına gelmediği, ürünlerin önemli bölümünün zincirin farklı noktalarında ve yeniden dağıtımın zor olduğu aşamalarda kaybedildiği belirtiliyor. FAO ayrıca tüketilmeyen gıdaya ilişkin tarım arazisi tahmininin 2013 tarihli çalışmaya dayandığını ve 2026 için yeni bir tahmin olarak değerlendirilmemesi gerektiğini kaydediyor.
Bangkok ve yakın illerdeki zincir marketlerde, selin ulaşımı ve yerel dükkânlara teslimatları aksatabileceği endişesiyle tüketicilerin evlerinde stok yapması sonucu hazır yenebilir gıda ve diğer temel ihtiyaçlarda kıtlık yaşanıyor. Hazır erişte, dondurulmuş yemek ve ekmek gibi ürünler giderek daha fazla marketin raflarında bulunamıyor. Thai PBS’nin gözlemlerine göre Bang Khen bölgesinde sürücüler, benzin ve motorinin tükenmesinden korkarak akaryakıt istasyonlarına yöneldi. Pathum Thani’nin Lam Luk Ka ilçesinde ise bazı kişiler gıda almak için araç kullanmak yerine pazarlara veya marketlere yürüdü ya da su içinde ilerledi. Ticaret Bakanı Suphajee Suthumpun, arzın korunması ve haksız fiyat artışlarının önlenmesi için yetkililere talimat verdi.
ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), gıda arzındaki sodyum miktarını azaltmak için aşamalı bir planın ikinci safhasına geçtiğini ve gönüllü hedeflere ilişkin taslak rehber yayımladığını açıkladı. Kurum, amaçlarının tüketicinin günlük sodyum alımını düşürmek ve zaman içinde damak tadının daha düşük sodyuma uyum sağlamasına izin vermek olduğunu belirtti. Metinde, ABD’de ortalama sodyum alımının günlük 3.400 miligram olduğu, bunun önerilen 2.300 miligram sınırının yaklaşık %50 üzerine çıktığı aktarılıyor. FDA, yeni gönüllü hedeflerin kişi başına günlük alımı yaklaşık 2.750 miligrama indirmeyi amaçladığını; bunun 2021 öncesi tüketim düzeyine göre yaklaşık %20 daha düşük olduğunu söylüyor. Ayrıca ülkede tüketilen sodyumun %70’inden fazlasının evde masaya eklenen tuzdan değil, işlenmiş, paketlenmiş ve hazır gıdalardan geldiği vurgulanıyor. FDA, ilerlemenin izleneceğini ve üreticilerle birlikte restoranların da bu sürece dahil edilmesi gerektiğini belirtiyor.