Ülke, konu ve tarihe göre yerel kaynaklardan gelen haberleri keşfedin.
843 haber · Sayfa 30
Azerbaycan, 2026’nın ilk yedi ayında üre ve diğer azotlu gübre ihracatından 88,2 milyon dolar gelir elde etti. AzerNEWS’in aktardığına göre bu gelir, ihracat hacminde yaşanan keskin düşüşe karşın oluştu. Küresel gübre fiyatlarındaki yükseliş, ihracat miktarındaki gerilemenin gelire etkisini sınırladı. Haberde, gelir performansının sevkiyat hacminden çok küresel fiyat koşullarından da etkilendiği belirtiliyor.
Küresel buğday fiyatları, Rusya-Ukrayna savaşı nedeniyle hızla yükseliyor. Karadeniz havzasındaki gemi ve limanlara yönelik karşılıklı saldırılar, temmuzdan bu yana mal taşımacılığını büyük ölçüde aksattı. Rusya ve Ukrayna’nın dünyanın önde gelen buğday ihracatçıları arasında bulunması, uluslararası piyasalardaki fiyat artışını hızlandırdı. Asya, Orta Doğu ve Afrika’daki başlıca buğday ithalatçıları, stoklarını yenilemeyi erteledikten sonra ihtiyaçlarını karşılamakta zorlanıyor. Kaynakta, Romanya buğdayının fiyatına ilişkin ayrıntılı rakam yer almıyor.
Güney Afrika’nın meyve ihracat sektörü, üretim hacmini artırmanın tek başına daha yüksek üretici getirisi sağlamadığı yeni bir döneme giriyor. Absa AgriTrends 2026 raporuna göre kârlılık; ürünün sürdürülebilir fiyatlarla pazarlanmasına, pazar erişimine, lojistiğe ve ihracatın doğru zamanda yapılmasına bağlı. Rapor, değerlendirmelerini bu ayın başında Bredasdorp’taki Nampo Cape etkinliğinde paylaştı. 2025/26 sezonunda bazı üretim bölgelerindeki yağış ve seller meyve kalitesini, hasat zamanını ve ihracat programlarını etkiledi. Jeopolitik gelişmeler ticaret rotalarını değiştirirken, Güney Afrika’nın güçlü olduğu pazarlarda diğer üretici ülkelerle rekabet de yoğunlaştı. Narenciyede üretim hacmi artık temel sorun olmaktan çıkarken, pazarların yeterince çeşitlenmemesi ihracatçıları kırılgan bırakıyor. Ortadoğu’daki aksaklıklar özellikle limon ihracatını etkilerken, portakal gelirleri başlıca pazarlardaki rakip arzına duyarlı kalıyor. Narenciye ihracat gelirleri 2001’de yaklaşık 80 milyon ABD dolarından 2025’te tahmini 2,5 milyar ABD dolarına yükseldi. Ancak rapor, 2026 sezonunun pazar çeşitlendirmesinin yetersizliğini ortaya koyduğunu belirtiyor. Sofralık üzüm ihracatı da 2025/26 sezonunda yaklaşık %8 artarak yaklaşık 79 milyon kartona çıktı; buna rağmen güçlü üretim daha iyi mali sonuç getirmedi. Cape Town Limanı’ndaki verimsizlikler ve şiddetli rüzgârlar ihracatları geciktirdi. Ürünlerin rakip ülkelerin arzıyla aynı dönemde pazara ulaşması fiyatları baskıladı. Aralık ve ocak aylarındaki gecikmeler soğuk zincirde beklemeyi ve kalite taleplerini artırırken, değer zincirindeki kayıpların 3 milyar Güney Afrika randının üzerine çıktığı tahmin edildi. Rapora göre artan üretimin kâra dönüşmesi, güvenilir lojistik ve daha geniş pazar erişimi gerektiriyor.
Yeni Zelanda’da gıda üreticileri ve yetiştiriciler, hükümetin Foodstuffs kooperatifine ait Pak’nSave franchise’ını bölme önerisine karşı çıkıyor. Üreticiler, bu adımın yüksek gıda fiyatlarını düşürmek yerine çözmeye çalıştığı sorundan daha büyük sorunlar yaratabileceğini belirtiyor. Öneri, National’ın seçim öncesi politika açıklamaları kapsamında gündeme gelirken, İşçi Partisi de tüketicilerden aşırı fiyat alan büyük şirketlere karşı sert önlemler sözü verdi. Whitestone Cheese Company Başkanı Simon Berry, yıllar içinde kurulan bir aile işletmesinin zorla satılmasını, fiyatları düşürmek için oldukça ağır bir müdahale olarak değerlendirdi.
Brezilya soya piyasasında fiyatlar, Chicago Borsası’nın salı günü büyük ölçüde yatay seyretmesine rağmen destek bulmayı sürdürüyor. Yeni sezon soya fiyatları 150 Brezilya realinin üzerinde kalırken, Chicago’daki kayıpların telafi edildiği belirtiliyor.
Mısır fiyatları salı günü Chicago Borsası ile Brezilya’daki B3’te geriledi. Böylece bir önceki seansta kaydedilen güçlü yükselişin bir bölümü geri verildi. Brezilya’dan yapılacak ihracatın, ülkedeki mısır fiyatlarında taban oluşturabileceği değerlendiriliyor.
Grão Direto’nun Grainsights platformuna göre kısa vadede mısır fiyatlarının yönünü dört etken belirleyecek. Chicago’da aralık vadeli mısır kontratı geçen haftayı %0,94 düşüşle tamamlarken, Brezilya B3’te kasım vadeli kontrat %0,16 artışla 76,29 real/çuvaldan kapandı. Kaynakta öne çıkarılan ilk etken ABD’de hızlanan hasat. USDA’ya göre artan miktarda tahıl depolara ve piyasaya ulaşmaya başlıyor; bu arz artışı kısa vadede piyasayı baskılıyor. Paylaşılan bölüm, diğer üç etkeni açıklamıyor.
Kahve fiyatları, salı günü uluslararası borsalarda yeni ve önemli düşüşler yaşadı. New York’taki işlemlerde fiyatlar günü %1’den fazla kayıpla tamamladı. Gerilemede, küresel kahve arzının artabileceğine yönelik beklentiler etkili oldu. Kaynakta, düşüşün başlıca nedeninin bu arz görünümü olduğu belirtiliyor.
Mısır piyasasında kısa vadeli fiyat görünümünü ABD’de hızlanan hasat, Güney Amerika’daki hava koşulları, etanol talebi, ihracat rekabeti ve jeopolitik gelişmelerin belirlemesi bekleniyor. Grão Direto’nun Grainsights bünyesindeki “Direto do Campo” analizine göre, ABD’de artan ürün arzı fiyatlar üzerinde baskı oluştururken, önümüzdeki haftalardaki hasat temposu piyasadaki yön açısından önem taşıyacak. ABD’de mısırın depolara ve piyasaya daha hızlı ulaşması, üreticilerin pazarlık gücünü azaltıyor ve yerel primleri aşağı çekiyor. Güney Amerika’da ise Brezilya ve Arjantin’deki yağışların soya ekim takvimine etkisi izleniyor. Soya ekiminde yaşanabilecek gecikmeler, 2027 mısırının ekim penceresini daraltarak verim endişelerini artırabilir. ABD’de etanol tesislerinin mısır talebini yaklaşık 142,2 milyon ton düzeyinde koruması fiyatlara destek sağlayabilir. Ancak yüksek faizlerin ekonomik büyümeyi ve yakıt tüketimini yavaşlatması halinde tesislerin işleme miktarını azaltabileceği belirtiliyor. ABD’nin ihracat rekabetini koruması da USDA’nın yaklaşık 83,2 milyon tonluk satış öngörüsüne ulaşılması açısından önem taşıyor. Brezilya’nın ikinci ürün mısır ihracatı ve Arjantin’in yüksek stokları, özellikle Asya’da alıcı rekabetini artırabilir. Ukrayna ve Orta Doğu’daki gerilimler ile Karadeniz’deki saldırılar küresel tahıl akışını etkileyebilecek riskler arasında gösteriliyor. Brent petrolünün yaklaşık 105 dolar seviyesine çıkması da taşıma ve deniz navlun maliyetlerini artırabilir. ABD ve Brezilya’daki faiz kararları ile 5,15 real düzeyindeki dolar kuru da Brezilyalı üreticilerin yerel fiyatlarını etkileyen unsurlar arasında yer alıyor.
Avrupa Birliği’nde (AB) vatandaşların %95’i tarımı ve kırsal alanları Avrupa’nın geleceği açısından önemli görüyor. %93’lük kesim ise AB için istikrarlı gıda tedarikinin kilit önem taşıdığını belirtiyor. Bulgular, “Avrupalılar, tarım ve Ortak Tarım Politikası” başlıklı Eurobarometre araştırmasından elde edildi. Araştırma, Mayıs-Haziran 2026 döneminde AB’nin 27 üye ülkesinde 26.456 kişiyle gerçekleştirildi. Katılımcıların %70’i Ortak Tarım Politikasını (OTP) AB’deki herkes için yararlı buldu. OTP’nin istikrarlı gıda tedariki sağlaması %93, uygun gıda fiyatlarını ve doğal kaynakların sürdürülebilir yönetimini desteklemesi %92, çiftçilerin gıda zincirindeki rolünü güçlendirmesi ise %91 oranında destek gördü. Yaklaşık %85’lik kesim, tarımın rekabet gücünün artırılmasını politikanın önemli öncelikleri arasında saydı. Araştırmada gıda güvenliğinin son 10 yılda arttığını veya istikrarlı kaldığını düşünenlerin çoğunlukta olduğu belirtildi. Katılımcıların %90’dan fazlası aşırı hava olaylarının gıda güvenliği ve gıda tedariki üzerindeki etkisini kabul etti. Gıda satın alırken ürünün AB menşeli olması yaklaşık %80 için önemli bir faktör olurken, tüketicilerin yaklaşık %90’ı çevre ve hayvan refahı standartlarına uygun üretimi ve kalite işaretlerini de dikkate aldığını bildirdi. AB tarım ve kırsal kalkınma politikasının geleceğinde tüketiciler için uygun gıda fiyatları %55, çiftçiler için adil yaşam standardı %53 oranında öncelik olarak gösterildi. İstikrarlı tedarik, çevrenin korunması ve iklim değişikliğiyle mücadele, sürdürülebilir üretim ile kırsalda büyüme ve istihdam da öne çıkan başlıklar oldu. Avrupa Komisyonunun gelecek OTP önerisi, çiftçi gelir desteği için ulusal ve bölgesel ortaklık fonlarından asgari bir tutar ayrılmasını öngörüyor.
Soya piyasası, ABD Başkanı Donald Trump ile Çin Devlet Başkanı Xi Jinping arasında Washington’da yapılması beklenen görüşme, ABD’de hasadın ilerlemesi ve Brezilya’da 2026/27 sezonu ekiminin başlamasıyla şekillenecek. Grão Direto’nun Grainsights bünyesindeki “Direto do Campo” analizine göre Çin’in olası yeni tarım ürünü alımları ve iki ülke arasındaki ticari ateşkesin uzatılıp uzatılmayacağı, haftanın en önemli gündemini oluşturuyor. ABD’de hasadın ilerlemesi piyasaya daha fazla ürün getirerek kısa vadede yükseliş alanını sınırlayabilir. Analizde, artan arzın depolama kapasitesi üzerindeki baskıyı artırabileceği ve yerel primleri düşürebileceği belirtiliyor. Çin’in ABD soya fasulyesine yönelik alımları talep açısından izlenirken, USDA’nın ihracat satışlarına ilişkin haftalık raporları bu talebin teyidi bakımından önem taşıyor. Çin talebinin aniden zayıflaması, arz fazlası algısını ve fiyat baskısını artırabilir. Brezilya’da Mato Grosso’da düzensiz yağışların ekimi geciktirebileceği, Güney bölgesinde ise fazla yağışın ekim ve genç bitkilerin gelişimini olumsuz etkileyebileceği aktarılıyor. Bu risklerin artması, Brezilya üretimine ilişkin beklentilerin yeniden fiyatlanmasına yol açabilir. Ayrıca Mississippi Nehri’ndeki düşük su seviyeleri ABD’de mavna taşımacılığını pahalılaştırabilir. Yüksek petrol fiyatları soya yağı bazlı biyodizel talebini destekleyebilirken, fonların pozisyon değişiklikleri ve Santos ile Paranaguá limanlarındaki ihracat primleri de fiyatların yönünde etkili olacak.
Avrupa Süt Kurulu (EMB), Avrupa Birliği süt piyasasında krizleri önleyecek ve üreticilerin yeterli gelir elde etmesini sağlayacak bir çerçeve oluşturulmasını istedi. Kurul, haksız ticari uygulamalar direktifinin gözden geçirilmesi, Ortak Piyasa Düzeni’nin geliştirilmesi ve gelecekte kullanılacak kriz araçlarına ilişkin görüşmelerin önemli bir fırsat sunduğunu belirtti. EMB Başkanı Kjartan Poulsen’e göre süt üreticileri, mandıralar ve perakendeciler karşısında zayıf pazarlık gücüne sahip. Ürün fiyatlarının çoğunlukla üretim maliyetlerinin altında kaldığını ve arz fazlasına müdahalenin geciktiğini söyleyen Poulsen, piyasanın bilinen sorunlarına yönelik politika değişikliği çağrısı yaptı.
Brezilya Tarım ve Hayvancılık Bakanı André de Paula, hükümetin gübre arzında kıtlık riskini bertaraf edilmiş gördüğünü ve ülkede şu aşamada dizel yakıt sıkıntısına ilişkin somut bir işaret bulunmadığını söyledi. De Paula, Belo Horizonte’de düzenlenen 15. Brezilya Pamuk Kongresi’nde yaptığı açıklamalarda, uluslararası çatışmaların üretimde kullanılan girdilerin tedariki ve fiyatları üzerindeki etkilerine ilişkin kaygılara değindi. Gübre konusunda Ulusal Gübre Planı kapsamında öngörülen adımlara dikkat çeken bakan, dizel arzında da mevcut durumda bir eksiklik göstergesi olmadığını belirtti.
Gürcistan’da devlet, çiftçilerin başlangıçta açıklanan alım fiyatlarına yönelik protestolarının ardından üzüm için yeni tarifeler belirledi. Gürcistan Ulusal Şarap Ajansı Başkanı Levan Mehuzla, bu yılki yoğun yağışların üzümde şeker birikimini olumsuz etkilediğini ve fiyatların bu nedenle yeniden düzenlendiğini açıkladı. Yeni koşullara göre 20 derecenin üzerindeki Saperavi üzümü 1,50 lari, 19 derecenin üzerindeki Rkatsiteli ve diğer üzüm çeşitleri 1,30 lari üzerinden alınacak. Saperavi’de 16-20 derece arası için 1 lari, Rkatsiteli ve diğer çeşitlerde 16-19 derece arası için 90 tetri, 16 dereceye kadar olan üzümler için ise 50 tetri ödenecek. Üzümlerini eski tarifeyle teslim eden bağcıların arasındaki fiyat farkı da karşılanacak. Yetkililer, 16 dereceye kadar şeker oranına sahip üzümlerin şarap veya alkol üretiminde kullanımının sorunlu olduğu için standart dışı kabul edildiğini belirtti. Buna rağmen bu yıl, üreticilerin hasadı pazarlayabilmesi ve maliyetlerinin bir bölümünü karşılayabilmesi amacıyla bu üzümlerin de 50 tetri üzerinden alınmasına karar verildi. Yeni sistem, fiyatı üzümün şeker oranı ve kondisyonuna bağlamayı sürdürüyor. Kaynakta 2026 hasadı için yaklaşık 320 bin tonluk üretim öngörülüyor. Özel sektörün fazla üzümü satın almak istememesi hâlinde devletin oluşturduğu Hasat Yönetim Şirketi devreye girerek son alıcı işlevi görecek. Bu mekanizma, üzümün üreticide kalması riskini azaltmayı amaçlıyor; ancak metinde, sürekli devlet alımına ihtiyaç duyulmasının piyasadaki arz-talep sorunlarına işaret edebileceği de değerlendiriliyor.
Tarım kredileri uzmanı Rudi Pitzer Perry, ekonomik belirsizlik döneminde çiftçilerin 2027 üretim yılına yönelik finansal planlamaya şimdiden başlamasının yararlı olabileceğini belirtti. Perry, daha sıkı kâr marjlarının üreticileri işletme bütçelerini yeniden değerlendirmeye zorladığını söyledi. Farm Credit Mid-America’nın tarımsal kredilendirme bölge başkan yardımcısı Perry, baskının yalnızca tahıl fiyatlarından kaynaklanmadığını, çok sayıda girdi maliyetinin de üreticilerin bütçelerini etkilediğini ifade etti.
Polonya’da temel tarım ürünlerinin toplam alım fiyatları, Ağustos 2026’da geçen yılın aynı ayına göre %12,3 geriledi. Polonya istatistik kurumu GUS’un verilerine göre düşüş hem alım merkezlerinde hem de pazar yerlerinde görüldü; çoğu ürünün fiyatı iki kanalda da azaldı. Temmuz 2026’ya kıyasla toplam fiyatlar %1,8 arttı. Alım merkezlerinde ürünlerin çoğu pahalanırken pazar yerlerinde fiyatlar geriledi. İstisnalar, alımda buğday ve pazar yerlerinde sığır canlı ağırlığı oldu. Ağustosta buğdayın alım fiyatı ortalama 82,84 zł/kental olarak kaydedildi; her iki piyasada çavdar da ucuzladı.
Rusya hükümeti, tahıl ihracat vergilerinin uygulanmasını 2026 sonuna kadar askıya aldı. Kararla buğday, melez buğday, arpa ve mısır için ihracat vergisi sıfırlandı. Düzenleme, Rusya’dan Avrasya Ekonomik Birliği (AEB) dışındaki ülkelere yapılan tahıl sevkiyatlarını kapsıyor. Hükümet kararı, 1 Eylül 2026’dan itibaren gerçekleştirilen işlemlere uygulanacak; belge 21 Eylül’de yürürlüğe girecek. Karar kapsamında ayçiçek yağı ve ayçiçek küspesi için ihracat vergileri de yıl sonuna kadar ağustos seviyelerinde sabitlendi. Buna göre ayçiçek yağı vergisi ton başına 7.748 ruble, ayçiçek küspesi vergisi ise ton başına 312 ruble olarak uygulanacak. Düzenleme, Azak-Karadeniz havzasındaki lojistik sorunların ihracat maliyetlerini artırdığı ve bitkisel ürünlerde iç fiyatların gerilediği bir dönemde alındı. Yağ ve küspesi sektörünü temsil eden Mihail Maltsev, kararın artan ihracat giderlerini kısmen telafi edebileceğini ve ayçiçeği alım fiyatlarını destekleyebileceğini belirtti. İç piyasadaki tahıl alımlarını artırmak için imtiyazlı kredi verilmesi de gündemde bulunuyor, ancak programın koşulları henüz kesinleşmedi. Samara bölgesinde olası alım hacimlerine ilişkin bilgi istenirken, Novosibirsk’te de uygun krediye ihtiyaç duyan tarım işletmeleri ve un üreticilerinin listesinin hazırlanması talep edildi. Önerilen kredilerin yıllık %9 faizle kullandırılması değerlendiriliyor. İKAR Genel Müdürü Dmitriy Rylko, bu seçeneğin olumlu olduğunu ancak iç tahıl tüketimini önemli ölçüde artırmayabileceğini söyledi. Andrey Sizov ise üreticilere doğrudan sübvansiyon veya imtiyazlı kredi verilmesinin daha etkili olabileceğini savundu.
Güney Afrika’da portakal fiyatları, piyasadaki arzın geçen yıla göre %122 artmasıyla kilogram başına 2,41 Güney Afrika randına geriledi. Bu seviye, geçen yılın aynı dönemine göre %60 düşüşe işaret ediyor. Veriler, Agricultural Market Trends (AMT) tarafından hazırlanan GroundRules taze meyve-sebze piyasası güncellemesinde yer aldı. Tarım ekonomisti Conce Moraba, portakal piyasasındaki düşüşün temel nedeninin yüksek arz olduğunu belirtti. Fiyatların, piyasadaki ürün miktarı ekim ayında azalana kadar düşük seyretmesi bekleniyor. Böylece portakalda artan ürün miktarı, talep aynı yönde güçlenmediği için fiyatlar üzerinde aşağı yönlü baskı oluşturdu. Güney Afrika’nın taze meyve-sebze piyasasında diğer ürünlerde farklı hareketler görüldü. Patates fiyatı bu hafta 10 kilogramlık çuval başına 65,87 Güney Afrika randında sabit kaldı. Soğan fiyatı ise 10 kilogram başına 156,70 Güney Afrika randına yükselerek geçen yıla göre %257 arttı; bu üründe piyasa hacmi %42 azaldı. Muz fiyatları arzın iyileşmesiyle %11 gerilerken, elma ve armut fiyatları yükseliş eğilimini sürdürdü.
Küresel mısır piyasasında 2026-2027 kampanyası için tüketimin üretimi yaklaşık 30 milyon ton aşması bekleniyor. ABD Tarım Bakanlığının (USDA) projeksiyonlarına dayandırılan bu görünüm, ABD’de tarihinin en yüksek ikinci üretiminin beklenmesine rağmen ihracata sunulabilecek miktarların daralabileceğine işaret ediyor. Reuters’ın aktardığı değerlendirmelerde bunun otuz yılı aşkın sürenin en büyük açığı olabileceği belirtiliyor. Arz görünümündeki sıkılaşma, Chicago’daki mısır vadeli işlemlerine de yansıdı; fiyatlar yalnızca Ağustos 2026’da %16 yükseldi. Karadeniz’de savaş ve liman altyapısına yönelik saldırılar tahıl sevkiyatlarını aksatırken, Brezilya’da mısırın etanol sanayisi tarafından daha fazla kullanılması ihracata ayrılabilecek miktarları sınırlıyor. Brezilya’nın mısır tüketimi 2025-2026 kampanyasında %7,1 artarak 98 milyon tona ulaştı. Fas, bu koşullarda tedarikini daha fazla Arjantin’e yöneltti. Fas’ın Arjantin’den mısır alımı 2026’nın ilk yedi ayında 1,55 milyon tona çıkarak geçen yılın aynı dönemine göre %133 arttı. Arjantin’in yüksek üretimi ve ihracat kapasitesi bu değişimi desteklese de ülkenin küresel fiyatlara, navlun maliyetlerine, döviz kurlarına ve olası lojistik aksamalara maruz kalması sürüyor. Mısır, özellikle kanatlılar olmak üzere karma yem üretiminde temel girdi olduğundan, kalıcı bir tedarik maliyeti artışı yem üreticileri ve hayvancılık işletmeleri üzerinde baskı oluşturabilir. Ancak kaynak, Fas’ta hayvan yemleri fiyatlarının bu gelişmeler nedeniyle şimdiden arttığının henüz söylenemeyeceğini belirtiyor.
Kazakistan hükümeti, 2025-2027 döneminde tarım ve gıda sektöründe ithalata bağımlılığı azaltmak ve ihracat kapasitesini geliştirmek amacıyla 202 yatırım projesi uygulayacak. Program, Tarım Bakanlığının hazırladığı yatırım siparişi konsepti kapsamında yürütülecek. Yetkililer, hedefin ithal ikamesinden ihracat potansiyelinin geliştirilmesine geçmek ve iç piyasayı talep gören gıdalarla doldurmak olduğunu belirtiyor. Öncelikler arasında iç pazarda ithalat payı yüksek kanatlı eti, tahıl, patates, meyve ve sebze yer alıyor. Plan kapsamında süt çiftlikleri, sera kompleksleri ve modern depolar kurulacak; patates, meyve, sebze ve kavun işleme kapasitesini artırabilecek 27 proje de yürütülüyor. Şimkent, Türkistan, Batı Kazakistan ve Almatı bölgelerinde seracılık yatırımlarıyla sezon dışı sebze arzının artırılması hedefleniyor. Süt sektöründe yıllık %2,5 faizli kredi programı uygulanıyor ve 49 yeni veya genişletilmiş çiftlik faaliyete geçti. Hayvancılık için ayrıca 50 milyar tenge tutarında, yıllık %5 faizli yeni kredi programı başlatıldı. Yetkililer, gıdada daha yüksek öz yeterliliğin gıda güvenliğini güçlendireceğini ve fiyatları istikrara kavuşturabileceğini savunurken, teknolojilerin ve hammadde tabanının dikkatle incelenmesi gerektiğini de belirtiyor. İthalatın küçük bir bölümü de İtalya, Hindistan, Çin, Pakistan ve Türkiye’den geliyor.
Karadağlı tarım ve gıda sektörü yöneticisi ve agronomi mühendisi Željko Vidaković, verimlilik artırılmadan ve ciddi analiz yapılmadan uygulanacak “Euro modelinin” tarımı özellikle olumsuz etkileyebileceğini söyledi. Vidaković’e göre çiftçiler yeni ücret düzenlemesinin maliyetlerini yalnızca bir veya iki ay karşılayabilir; sonrasında ürün fiyatlarını artırmak ya da işçi çıkarmak zorunda kalabilir. Ancak açıklamada modelin ayrıntıları, uygulama takvimi veya yürürlüğe girip girmediği belirtilmedi. Vidaković, Karadağ tarımının hâlihazırda rekabet gücü sorunu, iş gücü eksikliği ve yetersiz yatırımlarla karşı karşıya olduğunu belirtti. Ülkede yaklaşık 26.000 tarım işletmesi ve 55.000 çalışan bulunduğunu, çalışanların ortalama yaşının 59 olduğunu aktardı. Tarımsal ürünlerin iç pazarda dahi yeterince rekabetçi olmadığını savunan Vidaković, 1.000 avroluk asgari ücretin işverenlerin ücret skalasını yukarı çekmesine ve bazı ücretlerin 2.000 avro veya üzerine çıkmasına yol açabileceğini öne sürdü. Bu değerlendirme gerçekleşmiş bir sonuç değil, Vidaković’in öngörüsü olarak aktarıldı. Vidaković, ücret artışının verimlilik artışıyla desteklenmemesi halinde rekabet sorununun büyüyebileceğini söyledi. Plantaže’de şeftali veriminin 10-12 ton olduğunu, Avrupa’da 25 tonun altındaki verimin kârsız kabul edildiğini ve 30-35 tonluk verimler görüldüğünü belirtti. Elma verimini Avrupa için 70-80 ton, Karadağ için ise yaklaşık 30 ton olarak karşılaştırdı. Ayrıca IPARD kredilerine erişimin aylar, hatta yıllar sürdüğünü; Avrupa Birliği’ne yaklaşık bir buçuk yıl içinde girilmesi planlanırken uygun krediler, hibeler ve yatırımların yeterince sağlanamadığını savundu. Karadağ tarımının mevsimsel yapısı nedeniyle bazı ürünlerde kısa sürede çok sayıda işçiye ihtiyaç duyulduğunu belirten Vidaković, Plantaže’deki üzüm hasadını bu duruma örnek gösterdi. Artan maliyetlerin daha fazla çiftçi ve tarım işletmesini kayıt dışı ekonomiye itebileceğinden ve tam zamanlı yasal istihdamı azaltabileceğinden endişe ettiğini söyledi. Ücret artışlarının, ithalata dayalı ve yeterince korunmayan piyasada ürün fiyatlarını da yükselteceğini savunan Vidaković, işlevsel bir tarım fonunun araziyi teminat göstererek krediye erişimi kolaylaştırabileceğini ve modernizasyonu destekleyebileceğini belirtti.
Uluslararası Tahıl Konseyi (UTK), Rusya’nın 2026/27 sezonunda buğday ihracatına ilişkin tahminini ağustos raporuna göre 3,7 milyon ton azaltarak 41,5 milyon tona çekti. Konsey, aynı dönemde Rusya’nın buğday üretimini 88,4 milyon ton olarak öngördü; bu rakam önceki tahminle aynı kaldı. Toplam tahıl ihracatı beklentisi de 52,2 milyon tondan 48 milyon tona indirildi. Konsey analistleri, buğday ihracatı tahminindeki düşüşü Karadeniz üzerinden yapılan sevkiyatlardaki aksamalara bağladı. Rapora göre dünya tahıl piyasasında fiyatlar bir ayda %6 yükseldi. Bu artışta petrol fiyatlarındaki güçlenme, olumsuz hava koşulları ve Karadeniz’de devam eden deniz taşımacılığı sorunları etkili oldu. Agroinvestor’ın aktardığı önceki değerlendirmelere göre ABD Tarım Bakanlığı da Rusya’nın 2026/27 sezonu buğday ihracatı tahminini 43 milyon tona düşürmüştü. Rusya’nın 2025/26 sezonundaki buğday sevkiyatları ise 48 milyon ton olarak değerlendirildi. RusAgroTrans, eylül ayı buğday ihracatının 2,2 milyon ton olacağını öngörürken, geçen yıl aynı ayda 4,9 milyon ton sevkiyat yapılmıştı.
Güney Afrika’da zeytinyağı üreticilerinin, küresel arzın toparlanmasıyla gerileyen fiyatlar ve ithal yağların yerel raflara dönüşü karşısında kalite, tazelik ve menşe özelliklerine odaklanması istendi. SA Olive Derneği Başkanı Richard Allen, bu değerlendirmeyi 15 Eylül’de Paarl’da düzenlenen 2026 SA Olive Ödülleri’nde yaptı. Allen’a göre dünya zeytinyağı üretimi, 2022-2024 dönemindeki ciddi arz sıkışıklığının ardından toparlandı. Üretim 2024/25 sezonunda rekor düzey olan 3,57 milyon tona yükselirken, 2025/26 sezonu için yaklaşık 3,44 milyon tonluk üretim tahmin ediliyor. Bu seviyenin önceki sezona göre yalnızca %4 düşük olması, uluslararası piyasada fiyat baskısını artırdı. İspanya’da üretici fiyatları kilogram başına yaklaşık 4,1 avroya geriledi; bu fiyat Ocak ve Şubat 2024’te yaklaşık 9 avro düzeyindeydi. Güney Afrika’da zeytinyağı için ithalat paritesi yaklaşık 75 rand/litreye indi ve daha ucuz ithal markalar yeniden rekabetçi hale geldi. Bu durum, özellikle fiyat üzerinden rekabet etmekte zorlanan küçük işletmeleri etkiliyor. Allen, üreticilerin yeni bir küresel arz sıkışıklığı beklentisine dayanmaması gerektiğini, fiyatların bu seviyelerde kalabileceğini söyledi. İthalat paritesinin yaklaşık 70-100 rand/litre aralığında seyretmesi beklenirken, işletmelerin bahçe yönetiminden hasat ve işlemeye kadar verimliliği artırması gerektiği belirtildi. Allen, Güney Afrika’nın Avrupa’nın yüksek hacimleriyle değil, kalite, tazelik ve menşe özellikleriyle rekabet edebileceğini ifade etti.
Avrupa’da doğal gaz fiyatlarındaki hızlı yükseliş, azotlu gübre üretim maliyetlerini yeniden artırarak çiftçilerin girdi giderleri üzerindeki baskıyı büyütüyor. Reuters’ın 21 Eylül’de aktardığı verilere göre, Avrupa’nın toptan doğal gaz fiyatları geçen yılın aynı dönemine göre %140’tan fazla arttı. Gelişme, gübrenin yanı sıra enerji, yakıt ve taşımacılık maliyetlerindeki artışla birlikte tarımsal üretim zincirini etkiliyor. Dünya Bankası verilerine göre enerji fiyatları endeksi ağustosta bir ayda %8,8 yükselirken doğal gaz fiyatı %10,1 arttı. Aynı ay gübre fiyatları %1,9 gerilese de bu düşüş, önceki dönemdeki güçlü artışların ardından gerçekleşti. Gübre fiyatları endeksi 2026’nın ilk çeyreğinde önceki çeyreğe göre %12’den fazla yükseldi ve martta 2022’den bu yana en yüksek seviyesine çıktı. Dünya Bankası, endeksin 2026 genelinde %30’dan fazla artabileceğini tahmin ediyor. Avrupa’daki gaz depolarının doluluk oranı yaklaşık %69’da kaldı; bu dönem için beş yıllık ortalama %85 seviyesinde bulunuyor. Daha düşük stoklar, kış aylarında Avrupa’nın sıvılaştırılmış doğal gaz dahil ek ithalata yönelmesini gerektirebilir. Asya’daki alıcılarla aynı arz için rekabet edilmesi ve Hürmüz Boğazı çevresindeki taşımacılık aksaklıkları, gübre hammaddeleri ile bitmiş ürünlerin tedarikini de zorlaştırıyor. Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), üreticilerin pahalı gübre nedeniyle kullanım miktarını azaltabileceği veya daha az girdi isteyen ürünlere yönelebileceği uyarısında bulunuyor. Bu durumun verimleri ve gıda arzını 2026’nın ikinci yarısı ile 2027’de etkilemesi bekleniyor. Kaynakta, mevcut koşulların 2021-2022 dönemindeki gübre krizinin boyutlarına ulaşmadığı da belirtiliyor.