Avrupa’da Gıda Fiyatlarında Dalgalı Görünüm: Taze Ürünler Pahalanıyor
Avrupa’da gıda fiyatları ekimde genel olarak sınırlı artış gösterse de taze ve işlenmemiş ürünlerdeki yükseliş daha belirgin oldu. Avro Bölgesi’nde gıda, alkol ve tütün fiyatları geçen yılın aynı ayına göre %1,6 arttı. Avrupa Birliği genelinde gıda ve alkolsüz içecek fiyatları ise eylülde yıllık %0,6 yükseldi. Buna karşılık işlenmemiş gıdaların fiyatındaki artış Avro Bölgesi’nde %4,6’ya ulaştı; bu gruba meyve, sebze, et ve balık da dahil edildi. İtalya, bu eğilimin en belirgin görüldüğü ülkelerden biri oldu. Ülkede işlenmemiş gıda fiyatları ekimde yıllık %7,5 arttı; eylülde bu oran %5,5’ti. Güney İtalya’da dizel fiyatlarından öfkelenen kamyon şoförlerinin yolları ve limanları yaklaşık iki hafta bloke etmesi tedarik akışını aksattı. Kampanya, Puglia ve Calabria’da et, taze süt, meyve ve şişelenmiş su rafları boşaldı; bazı küçük mağazalarda ürünler yalnızca bir gün içinde tükendi. Enerji maliyetleri gıda fiyatlarındaki baskının önemli unsurlarından biri olarak gösterildi. Avro Bölgesi’nde yakıt, elektrik ve ısınma maliyetleri ekimde yıllık %20,8 arttı. Tarımsal üretimde traktörlerin dizel kullanması, seraların ısıtma gerektirmesi ve ürünlerin büyük ölçüde kamyonlarla taşınması, enerji ve nakliye giderlerindeki yükselişin özellikle depolanması zor taze ürünlere yansımasına neden oldu. Fransa’da toplam gıda fiyatları %1,2 artarken taze ürünler %8 pahalandı. Ülkeler arasındaki görünüm eşit olmadı. Almanya’da gıda fiyatları yalnızca %0,4 yükselirken Portekiz’de işlenmemiş gıda fiyatları %3,7 arttı. Eylül verilerinde Kıbrıs, gıda ve alkolsüz içeceklerdeki %4’lük artışla en yüksek yükselişi kaydetti. İsveç’te ise fiyatlar %6,3 geriledi; kaynak bu düşüşü gıda ürünlerindeki katma değer vergisinin %12’den %6’ya indirilmesine bağladı. AB’nin 14 ülkesinde fiyatlar bir yıl öncesine göre daha düşük gerçekleşti. Uzun vadeli görünüm, son dönemdeki daha sınırlı artışların önceki yükselişlerin üzerine eklendiğine işaret ediyor. Eylül 2021’den bu yana AB’de gıda fiyatları yaklaşık üçte bir arttı. Macaristan, Bulgaristan, Estonya ve Romanya’da toplam artış %50’nin üzerine çıkarken Lüksemburg, İsveç ve Fransa’da artış yaklaşık dörtte bir düzeyinde kaldı. AB dışındaki Türkiye’de ise gıda fiyatları bir yılda %27,6 arttı. Ekonomistler, enerji faturalarının kış aylarında yükselmesiyle toplam enflasyonun daha da artabileceğini öngörüyor.
